دانشگاه رازی تنوع زیستی و رده بندی جانوران 2820-994X 2 2 2025 02 19 Investigation of the Fauna of Snakes in Dodangeh Wildlife Sanctuary in Mazandaran Province بررسی فون مارهای پناهگاه حیات وحش دودانگه در استان مازندران 320 332 3869 10.22126/jbat.2025.3869 FA فروغ مسعودیان گروه زیست‌شناسی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران ویدا حجتی گروه زیست شناسی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران 0000-0002-0408-389X Journal Article 2024 06 22 Dodangeh Wildlife Sanctuary, with an area of ​​15,673 hectares, is located about 95 kilometers southeast of Sari city in Mazandaran province, and a very small part of its southeast is located in Semnan province. This area has rich and diverse ecological features, fauna, and flora. This research aimed to investigate the snake fauna of the area from April 2017 to late November 2017. After sampling, the samples were photographed, and after identifying the samples, their metric and meristic traits were measured. In total, 61 snake specimens were collected and 10 species from 10 genera and four families were identified, including: <em>Dolichophis schmidti</em>, <em>Elaphe dione</em>, <em>Hemorrhois ravergieri</em>, <em>Platyceps najadum</em>, <em>Telescopus fallax iberus</em>, <em>Zamenis persicus</em> from the Colubridae family, <em>Natrix tessellata</em> from the Natricidae family, <em>Xerotyphlops vermicularis</em> from the Typhlopidae family, <em>Gloydius halys</em> and <em>Macrovipera lebetinus obtusa</em> from the Viperidae family. Among the specimens, lily snake is semi-venomous; Caucasian viper and viper are venomous and the remaining species are non-venomous. The highest abundance is related to the species <em>Zamenis persicus</em> and the lowest abundance is related to the species <em>Hemorrhois ravergieri</em> and <em>Xerotyphlops vermicularis</em>. The family Colubridae with six species showed the highest diversity and the family Typhlopidae with one species showed the lowest diversity and number among the snakes of the region. During this study, no new record was reported from the Dondangeh Wildlife Sanctuary. Given the importance of its animals, measures should be taken to preserve its various species. پناهگاه حیات وحش دودانگه با مساحتی بالغ بر 15673 هکتار در حدود 95 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان ساری در استان مازندران قرار دارد و بخش بسیار کوچکی از جنوب شرقی آن در استان سمنان واقع است. این منطقه دارای ویژگی­های بوم­شناختی، فون جانوری و فلور گیاهی غنی و متنوع است. این تحقیق با هدف بررسی فون مارهای منطقه از فروردین ماه 1396 تا اواخر آبان ماه 1396 انجام شد. پس از نمونه­‌گیری از نمونه­ها عکس­برداری شد و پس از شناسایی نمونه­ها، صفات متریک و مریستیک آن­ها اندازه­گیری شد. در مجموع، 61 نمونه مار جمع­آوری و 10 گونه از 10 جنس و چهار خانواده شناسایی شدند که شامل:<em> </em>مار آتشی (<em>Dolichophis schmidti</em>)، گوند مار (<em>Elaphe dione</em>)، مار پلنگی (<em>Hemorrhois ravergieri</em>)، قمچه مار (<em>Platyceps najadum</em>)، سوسن مار (<em>Telescopus fallax iberus</em>)، مار درختی ایرانی (<em>Zamenis persicus</em>) از خانواده Colubridae، مار چلیپر (<em>Natrix tessellata</em>) از خانواده Natricidae،<em> </em>مار کرمی­شکل (<em>Xerotyphlops vermicularis</em>) از خانواده Typhlopidae، افعی قفقازی (<em>Gloydius halys</em>) و افعی گرزه (<em>Macrovipera lebetinus obtusa</em>) از خانواده Viperidae بودند. در بین نمونه­ها، سوسن­مار، نیمه­سمی؛ افعی قفقازی و افعی گرزه، سمی و بقیه گونه­ها غیرسمی می­باشند. بیشترین فراوانی مربوط به گونه­ی <em>Zamenis persicus</em> و کمترین فراوانی مربوط به گونه­های <em>Hemorrhois ravergieri</em> و <em>Xerotyphlops vermicularis</em> می­باشد. خانواده Colubridae با شش گونه بیشترین تنوع و خانواده Typhlopidae با یک گونه کمترین تنوع و تعداد را در بین مارهای منطقه نشان دادند. طی این مطالعه رکورد جدیدی از پناهگاه حیات وحش دوندانگه گزارش نشد. با توجه به اهمیت جانوران آن باید برای حفظ گونه­های مختلف آن اقداماتی انجام شود. https://jbat.razi.ac.ir/article_3869_a66c9ec6d475b1b3bcb92f9ecc3257ea.pdf